In aanloop naar de begrotingsbehandeling van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport in de week van 3 maart 2026 heeft SeniorenNetwerk.NL een uitgebreide brief gestuurd aan leden van de Tweede Kamer.

SeniorenNetwerk.NL is een landelijk netwerk van provinciale seniorenverenigingen met 175.000 leden, waaronder Senioren Brabant-Zeeland, en circa vijfhonderd lokale afdelingen. Namens deze achterban vraagt de organisatie nadrukkelijk aandacht voor de positie van kwetsbare ouderen in het licht van het regeerakkoord ‘Aan de slag’.

Volgens woordvoerder Leo Bisschops verschuiven financiële, organisatorische en regieverantwoordelijkheden in toenemende mate naar burgers met een zorgvraag. “Met name alleenwonende, kwetsbare ouderen worden hierdoor onevenredig geraakt”, aldus Bisschops.

1. Toegang tot Wlz-zorg en ontbreken van reële keuze voor verblijf

SeniorenNetwerk.NL signaleert dat ouderen die zich onveilig voelen of sociaal ontregeld zijn vaak geen indicatie krijgen voor verblijf op grond van de Wet langdurige zorg, omdat zij formeel nét niet voldoen aan de wettelijke criteria van blijvende intensieve zorg en permanent toezicht of 24-uurszorg in de nabijheid.

Binnen het Hoofdlijnenakkoord Ouderenzorg wordt het Modulair Pakket Thuis (MPT) als uitgangspunt gehanteerd. Voor alleenstaande cliënten zonder sociaal netwerk leidt dit volgens de organisatie tot een fundamenteel knelpunt. De verantwoordelijkheid voor veiligheid, alarmering en dagelijkse regie komt feitelijk bij de kwetsbare oudere zelf te liggen.

De oproep aan de Kamer:
– Borg daadwerkelijke toegang tot verblijf wanneer veiligheid of stabiliteit structureel onder druk staat.
– Leg expliciet vast waar de regieverantwoordelijkheid ligt bij zware zorg thuis (zorgkantoor of aanbieder).
– Pas het MPT uitsluitend toe wanneer toezicht, alarmering, maaltijdvoorziening en regie aantoonbaar en duurzaam zijn geregeld.

2. Medische signalen en kwaliteit binnen het Generiek Kompas

Klinisch geriaters signaleren dat kwetsbare ouderen geregeld in zorgwekkende toestand worden opgenomen in het ziekenhuis: ondervoed, uitgedroogd of sociaal geïsoleerd. Deze signalen worden herkend binnen de Nederlandse Vereniging voor Klinische Geriatrie.

Volgens SeniorenNetwerk.NL hangt dit samen met onvoldoende vroegsignalering, onduidelijke regie en financiële of organisatorische drempels in de thuissituatie.

Met de invoering van het Generiek Kompas is gekozen voor een ontwikkelingsgerichte benadering van kwaliteit. De organisatie benadrukt dat dit niet mag leiden tot minder transparantie over veiligheid en kwaliteit. Vergelijkbare landelijke kwaliteitsindicatoren – bijvoorbeeld rond medicatieveiligheid, valincidenten en personele inzet – blijven noodzakelijk.

De oproep aan de Kamer:
– Borg binnen het Generiek Kompas expliciet de regieverantwoordelijkheid bij complexe zorg thuis.
– Herstel of behoud landelijk vergelijkbare kwaliteitsindicatoren.
– Organiseer onafhankelijke monitoring van veiligheid, ook in nieuwe en commerciële zorgvormen.

3. Financiële druk en risico op zorgmijding

De stapeling van maatregelen – zoals wijzigingen in eigen risico, eigen bijdragen, huishoudelijke ondersteuning en het scheiden van wonen en zorg – kan volgens de organisatie leiden tot een sterke daling van het vrij besteedbaar inkomen van ouderen.
In sommige situaties resteert slechts een zeer beperkt bedrag per maand. Het risico bestaat dat noodzakelijke zorg wordt uitgesteld of gemeden, met ernstigere gezondheidsproblemen en hogere maatschappelijke kosten tot gevolg.

De oproep aan de Kamer:
– Breng de cumulatieve effecten van maatregelen op koopkracht en zorggebruik integraal in beeld.
– Voorkom dat financiële drempels leiden tot zorgmijding.

4. Vaccinatiebeleid voor volwassenen en ouderen

Waar Nederland beschikt over een sterk Rijksvaccinatieprogramma voor kinderen, ontbreekt een samenhangend programma voor volwassenen. Terwijl de weerstand op latere leeftijd afneemt, verlopen infectieziekten als griep en RSV bij ouderen vaak ernstiger.

De Gezondheidsraad heeft geadviseerd om effectievere griepvaccins voor ouderen in te zetten, zoals hooggedoseerde of adjuvante vaccins. Gerichte vaccinatie van 60-plussers vermindert ziekenhuisopnames, complicaties en sterfte en ontlast de zorg.

De oproep aan de Kamer:
– Ontwikkel een samenhangend vaccinatieprogramma voor volwassenen en alle 60-plussers (griep, corona, RSV, pneumokokken en gordelroos).
– Veranker valpreventie met concrete resultaatsafspraken voor gemeenten.
– Stimuleer samenwerking tussen formele en informele zorg en zorg voor duurzame ondersteuning van vrijwilligersinitiatieven en zorgzame gemeenschappen.
– Investeren in de sociale infrastructuur

Nederland telt circa vijf miljoen vrijwilligers en mantelzorgers, waarvan een groot deel 60-plus is. Deze generatie vervult een cruciale rol in informele zorg, buurtinitiatieven en sociale samenhang.

Wanneer de gezondheid en bestaanszekerheid van 60-plussers onder druk komen te staan, raakt dat niet alleen henzelf, maar ook de maatschappelijke infrastructuur waarop het zorgstelsel rust.

SeniorenNetwerk.NL rekent erop dat Kamerleden deze punten krachtig zullen agenderen tijdens de begrotingsbehandeling van VWS begin maart.